no image added yet.
Farmacotherapie
Behandeling COPDBehandeling Astma
Stap 1 - Bij infrequente dyspneuklachten, geen longaanvallen:
- SABA of SAMA zo nodig
Stap 1 - Bij incidentele klachten (≤2/week overdag):
- SABA of combinatiepreparaat met lage dosering formoterol en ICS zo nodig (gebruik > 2x/week duidt op onvoldoende astmacontrole)
Stap 2 - Regelmatige dyspneuklachten, hinder of beperkingen:
- LAMA of LABA onderhoud*
- Bij ≥2 longaanvallen per jaar: voeg ICS toe en start of continueer luchtwegverwijder**
Stap 2 - Onderhoudsbehandeling:
- Voeg ICS in lage startdosering toe en continueer gedurende 3 maanden (en bouw hierna af naar een lagere dosis indien mogelijk)
- Alternatief: combinatiepreparaat met lage dosering formoterol en ICS (formoterol-budesonide of formoterol-beclomethason) zo nodig
Stap 3 - Persisterende dyspneuklachten, hinder of beperkingen:
- LAMA + LABA onderhoud
- Bij ≥2 longaanvallen per jaar: voeg ICS toe**; bij voorkeur één luchtwegverwijder (overweeg andere te staken)* en overweeg verwijzing
Stap 3 - Intensiveer onderhoudsbehandeling:
- Voeg LABA toe aan de lage dosis ICS
- Alternatief: intermediaire dosis ICS zonder LABA
- Overweeg bij onvoldoende astmacontrole toevoeging van montelukast 1 dd 10 mg


Stap 4: Intensiveer onderhoudsbehandeling:
- LABA met intermediaire tot (tijdelijke) hogere dosis ICS
- Alternatief: hogere dosis ICS zonder LABA
- Overweeg bij onvoldoende astmacontrole tiotropium en/of montelukast 1dd 10 mg toe te voegen OF verwijs naar de longarts (stap 5)
Controles: elke 6 weken in de instelfaseControles: elke 2-6 weken in de instelfase
Afkortingen: SABA: short acting beta-receptor agonist, SAMA: short acting muscarinic antagonist, LABA: long acting beta-2-agonist, LAMA: long acting muscarinic antagonist, ICS: inhalatiecorticosteroïden

* Er is in geringe mate een voorkeur voor een parasympaticolyticum wegens mogelijk iets betere bescherming tegen (minder ernstige) longaanvallen. Bij urineretentie en glaucoom gaat de voorkeur uit naar een beta-2 sympaticomimeticum en bij palpitaties of tachycardie gaat de voorkeur uit naar een parasympaticolyticum.

** Gebruik van ICS bij stap 2 of 3:
– Geef ICS bij 2≥ longaanvallen per jaar (behandeld met 2≥ kuren prednis(ol)on of een antibioticum) of 1 ziekenhuisopname in verband met COPD
– Wees terughoudend met tripletherapie (LAMA + LABA + ICS)
– Staak het ICS als het aantal longaanvallen in 1 jaar niet duidelijk afneemt of als er gedurende een langere periode (2 jaar) geen longaanvallen meer zijn 

Let op: de kans op lokale bijwerkingen zoals heesheid en cariës, kan verminderd worden door na gebruik van inhalatiemedicatie de mond te spoelen of te eten en vervolgens de tanden te poetsen.

Medicatie COPD GroepMiddelDosisaerosol
(in microgram)
Inhalatiepoeder
(in microgram)
Bijwerkingen
Kortwerkende luchtwegverwijder(SAMA) Parasympaticolyticum Ipratroprium1-4 dd 40 1-4 dd 40 Hoofdpijn, duizeligheid, droge mond, hoest
(SABA) Beta-2-sympaticomimeticumSalbutamol1-4 dd 100-200 1-4 dd 100-400 Tachycardie, hoofdpijn, duizeligheid, zweten, heesheid
Terbutaline-1-4 dd 250-500
Langwerkende luchtwegverwijder(LAMA) Parasympaticolyticum
TiotropiumMistinhalator: 1dd 5 1 dd 18/10, afhankelijk van toedieningsvormDroge mond; hoesten, misselijkheid, duizeligheid, hoofdpijn.
Aclidinium -2 dd 322
Umeclidinium-1 dd 55
Glycopyrronium-1 dd 44
(LABA) Beta-2-sympaticomimeticumSalmeterol2 dd 50 2 dd 50 Droge mond, spiertremor, spierkrampen, hoofdpijn, palpitaties, duizeligheid
Formoterol1-2 dd 121-2 dd 12
Indacaterol-1 dd 150-300
OlodaterolMistinhalator: 1 dd 5 -
Inhalatie corticosteroïdenInhalatiecorticosteroïdenFluticasonpropionaat2 dd 500 2 dd 500 Orofaryngeale candidiase, heesheid, pneumonie
Budesonide2 dd 400 2 dd 400
Beclometason2 dd 500 of extra fijn 2 dd 200 2 dd 400

Medicatie AstmaGroepMiddelDosisaerosol
(in microgram)
Inhalatiepoeder
(in microgram)
Bijwerkingen
Kortwerkende luchtwegverwijder(SABA) Beta2-sympaticomimeticum Salbutamol1-4 dd 100-400
Maximaal per dag: 800
1-4 dd 100-400
Maximaal per dag: 800-1600
Tachycardie, hoofdpijn, duizeligheid, zweten, heesheid
Terbutaline-1-4 dd 250-500
Maximaal per dag:
4 dd 1000
Langwerkende luchtwegverwijder(LAMA) ParasympaticolyticumTiotropium-1 dd 18/10
Maximaal per dag:
1 dd 18/10
Droge mond
(LABA) Beta2-sympaticomimeticum Salmeterol2 dd 2 maal 25
Maximaal per dag:
2 dd 100
2 dd 50
Maximaal per dag:
2 dd 100
Tremor, hoofdpijn, palpitaties, duizeligheid
Formoterol2 dd 12
Maximaal per dag:
2 dd 24
1-2 dd 6-12
Maximaal kortdurend:
2 dd 36
CorticosteroïdenInhalatiecorticosteroïdenFluticasonLaag: 2 dd 125
Intermediair: 2 dd 250
Hoog: 2 dd 500
Laag: 2 dd 100
Intermediair: 2 dd 250
Hoog: 2 dd 500
Orofaryngeale candidiase, heesheid, pneumonie
BudesonideLaag: 2 dd 200
Intermediair: 2 dd 400
Hoog: 2 dd 800
Laag: 2 dd 200
Intermediair: 2 dd 400
Hoog: 2 dd 800
BeclometasonLaag: 2 dd 200
Intermediair: 2 dd 400
Hoog: 2 dd 500
Laag: 2 dd 200
Intermediair: 2 dd 400
Hoog: 2 dd 800
CiclesonideLaag: 1 dd 80
Intermediair: 1 dd 160
Hoog: 2 dd 320 (=maximum)
-Paradoxale bronchospasmen, heesheid, orofaryngeale schimmelinfecties

Achtergrond

Chronische obstructieve longziekte (‘chronic obstructive pulmonary disease’, COPD) is een chronische progressieve aandoening, die gekarakteriseerd wordt door een chronisch inflammatoir proces gelokaliseerd in de centrale en perifere luchtwegen, het longparenchym en de pulmonale bloedvaten, leidend tot deels irreversibele luchtwegobstructie.

Astma wordt gekenmerkt door een aanvalsgewijs optredende bronchusobstructie, uitgelokt door allergische (IgE-gemedieerd) en niet-allergische prikkels (rook, inspanning, fijnstof, kou, mist) met als pathologisch substraat een chronische ontstekingsreactie.

Bronnen 

NHG-standaard astma bij volwassenen – laatst geraadpleegd op 25-05-2022 

NHG standaard COPD – laatst geraadpleegd op 25-05-2022 

Farmacotherapeutisch kompas: indicaties COPD  – laatst geraadpleegd op 25-05-2022 

Farmacotherapeutisch kompas: indicaties astma – laatst geraadpleegd op 25-05-2022 

Totstandkoming

Alle pagina’s op Farmacopedia zijn gebaseerd op Amsterdam UMC richtlijnen en/of nationale erkende richtlijnen en samengesteld door het Klinisch Farmacologisch Consultteam Amsterdam UMC, bestaande uit internisten, ziekenhuisapothekers, basisartsen, apothekers en klinisch farmacologen (i.o.). Het team heeft de inhoud van deze pagina op juistheid gecontroleerd. Alle pagina’s worden minimaal iedere zes maanden onderworpen aan een actualiteitscontrole.

Pagina gemaakt op: 10-10-2019
Laatste actualiteitscontrole: 25-05-2022

Onjuistheden of onduidelijkheden gevonden op deze pagina? Laat het ons direct weten.

Leave a Reply